ارزیابی و نقد نظری اعجاز عددی قرآن کریم

فراگیر شدن رایانهها و برنامههای نرمافزاری، در پژوهشها و مطالعات دینی نیز، تحول بزرگی پدید آورد. برای اولین بار، این استاد عبدالرزاق نوفل (ت 1984) بود که واژه«اعجاز» را در زمینه تناسب اعداد در قرآن به کار برد و در کتاب الاسلام دین و دنیا چنین آورد که دو واژه دین و دنیا در قرآن به تعداد برابر به کار رفتهاند؛ اما پر سر و صداترین پژوهشها را دکتر محمدرشاد خلیفه، شیمیدان مصری مقیم آمریکا (ت 1990) انجام داد و با استفاده از رایانه، مدت 4 سال به پژوهش درباره کلمات قرآن پرداخت. بر این نظریه، در هر دو قسم صغروی و کبروی، اشکالات بسیاری وارد است؛ اشکالاتی که مختصّ عدد خاصی مانند عدد 19 نیست و مربوط به همه اعداد است؛ زیرا هر فرد یا گروهی، بسته به علاقه خود میتواند عددی مثل 5 و 6و 7 و 12 و... را معیار قرار دهد و به نتایجی دست یابد؛ بنابراین اطلاق اعجاز برای این نظریه، صحیح به نظر نمیرسد و تنها میتوان آن را شگفتی در تناسب اعداد نامید.

باید افزود که انتظار اعجاز عددی از قرآن، توقعی نابجاست و نمیتوان پذیرفت که خدای متعال با بندگان خود از طریقی عوامفریبانه سخن گفته باشد. اعجاز قرآن در نگاه نخست و برای اعراب جاهلی صدر اسلام و مردمان هنرجوی دورانهای بعد، در زیباییهای شگفتآور ظاهری و تأثیرگذار آن، اعمّ از بلاغت و هماهنگیهای صوتی و عددی و... است؛ و در نگاه عمیق و موشکافانه، معارف و دانشهای والای الهی آن.

دریافت کامل مقاله به قلم منصور پهلوان و سعید شفیعی در نشریه پژوهش های قرآن و حدیث دانشگاه تهران